Voorrang vs. medewerking

In het BPR staan twee soorten regels naast elkaar:

• Voorrang verlenen — de voorrangplichtige moet zorgen dat de ander helemaal geen last van hem heeft. Eén partij lost dit op.
• Medewerking verlangen — beide partijen moeten samen tot een oplossing komen. Het is niet meteen duidelijk wie eerst mag.

Een voorrangsregel is eenvoudig. Een medewerkingsregel vraagt meer alertheid.

Twee kleine motorschepen, Ab en Ben, naderen elkaar bij de uitmonding van een haven. Bij de havenuitgang staat verkeersteken B.9.

Volgens BPR art. 6.16 lid 8 moet Ben (komend uit de haven) voorrang verlenen aan Ab (op het hoofdvaarwater). Wat houdt dat in?

• Ben moet zorgen dat Ab helemaal geen last van hem heeft
• Ben lost dit alleen op — Ab hoeft niets te doen
• Het is meteen duidelijk: Ab gaat eerst

Dit is een voorrangsregel. Eén partij heeft de plicht, de andere heeft het recht.

Nu dezelfde situatie, maar zonder verkeersteken B.9 bij de haven. Twee andere kleine motorschepen, Cor en Dik.

Hier geldt BPR art. 6.16 lid 4: Dik (uit de haven) mag medewerking verlangen van Cor (op het hoofdvaarwater). Cor moet die medewerking verlenen.

Wat betekent dat? BPR art. 6.03 lid 6 en 7 leggen het uit:

• Als Cor zijn koers of snelheid niet plotseling en niet in sterke mate hoeft te wijzigen → Dik mag eerst gaan
• Als Cor wél plotseling én in sterke mate moet wijzigen → dan mag Dik niet gaan en moet Cor eerst gaan

Dit is een medewerkingsregel. Beide partijen moeten meedenken.

Bij medewerking hangt het af van de omstandigheden:

• Onderlinge afstand van de schepen
• Naderingssnelheid
• Manoeuvreerbaarheid van beide
• Ruimte om uit te wijken, ook gelet op andere schepen
• Stroming — als Cor stroom tegen heeft kan hij makkelijk vaart minderen, met stroom mee veel minder
• Wind — hinderlijke wind beperkt opties

Het examen toetst:

• Of je herkent of een situatie een voorrangsregel of een medewerkingsregel is
• Bij voorrangsregel: wie moet voorrang verlenen
• Bij medewerkingsregel: niet welk schip eerst mag — dat hangt van de omstandigheden af

Als je weet dat het een medewerkingssituatie is, weet je dat je in de praktijk extra alert moet zijn. Dat is de winst van dit onderscheid kennen.

Naast hoofdvaarwater + nevenvaarwater (of haven, wat juridisch hetzelfde is) zijn er gelijkwaardige vaarwateren die samenkomen. Art. 6.16 regelt dat niet. In die situatie gelden de regels van koerskruisen uit BPR art. 6.17 lid 1.